Ampirizm

  • 12 Mart 2015
  • 667 kez görüntülendi.
Ampirizm

Ampirizm (empiricism) “Ampirizm” terimi, sosyolojide genellikle, kavramsal düşüncenin ve kuramsal irdelemenin aleyhine olarak, olguların ve gözlemlerin derlenip toplanmasını ön plana çıkaran bir araştırma yönelimini karşılamak üzere kullanılmaktadır. Daha açık bir ifadeyle, ampirizm, modern biçimiyle on yedinci yüzyılın bilimsel devrimi bağlamında gelişmiş olan bir felsefi geleneğe verilen isimdir. İlk ampiristlerin hiçbirisi yeni bilimin savunuculuğunu yapmamış olmakla birlikte, ampirizm sonradan modern bilimle yakın bir sembiyotik bağla birlikte gelişmiştir.Ampirizm sosyolojide, metodolojik •doğalcılığı, sosyolojinin bilimsel bir disiplin olarak geliştiğini savunanların benimsediği bir felsefi yaklaşım olarak yaygın biçimde kabul görmüştür.Ampirizm ilk biçimleriyle (John •Locke, David *Hume ve diğerlerinin çalışmalarında) esas olarak bir •epistemolojiydi (insan bilgisinin doğası, kapsamı ve sınırlarıyla ilgili bir kuram).Bu haliyle, zihni ve zihnin işleyişini temel alan bir kuram içeriyordu (bu kuramın yerini sonradan *bilişsel psikoloji alacaktı). Felsefi bir kuram olarak ampirizmden bugüne kalan, asıl olarak, özgün insan bilgisinin ampirik gözlemle test edilebilecek (doğrulanabilecek ya da geçerliliği gösterilebilecek) şeylerle sınırlı olduğu tezidir. Apriori (önsel) ya da tüm deneyimlerden bağımsız olarak bilinebilecek şeyler, analitik saptamalarla, örneğin teknik kavramların tanımını yapan saptamalarla veya Hume’un belirttiği gibi, “fikirlerin ilişkilerr’ni ifade eden açıklamalarla kısıtlıdır. Ampirizm, bilimin,bilgi-iddiaların dayandırıldığı insanın araştırma yapmasının tek biçimini oluşturması ya da ampirik gözlem ve deney çerçevesinde test edilmeye sürekli açık olması nedeniyle ayrıcalıklı bir statüye sahip olduğunu savunuyordu.Teoloji ve spekülatif *metafızik ise inanç, sezgi ya da ” s a f akıl temelinde sahte bilgi iddialarından oluşmaktaydı.Ampiristlerin metafiziğe karşı olduklarını göstermeye hevesli olmalarına karşın, ampirizmin de örtük bir metafizik barındırdığı (şöyle ki, nihai – bilinebilir- gerçekliklerin, tüm hakiki bilgi-iddiaların ampirizme göre test edilmesi gerektiği uçucu duyusal izle-‘nimler -veya “duyusal veriler”- olduğu) ileri sürülebilir. Anlaşılacağı üzere, en radikal ampirizm biçimleri, hem bilimsel bilginin nesnelerinin bilinebilirliği hem de ortak duyusal deneyimin şeyleri ve varoluşları karşısında kuşkuya açıktırlar. Bunun için, ampirizmin yirminci yüzyıla özgü biçimi olan •Viyana Çevresi’nin mantıkçı ampirizmi ya da pozitivizmi, fizik biliminde yirminci yüzyıla girilirken yaşanan devrimin derinde yatan belirsizliklerinin peşinden gitmiştir. Genel olarak bakıldığında, ampiristler, bilimi savunmanın ve ilkin metafizik ile teolojinin, sonra da •Marksizm ve •psikanaliz gibi daha yakın zamanların sözde- bilimlerinin iddialarıyla mücadele etmenin bir aracı olarak ampirik test edilebilirlik standardını yükseltmişlerdir.Bunu yaparken karşılaştıkları zorluk, bu ölçütün gerçek bilimlerin tümüne ya da çoğunluğuna uymamasıdır.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ