Din Toplumları

Canan Peltek

Yazarın şu ana kadar yazılmış 1 makalesi bulunuyor.
  • 16 Mart 2015
  • 2.918 kez görüntülendi.

11063286_661843483944201_868603640_n

Çağlardan beri süregelen ve tüm toplumlara da var olan etkileyen ve etkilenen sistem din.  Toplumun din ile dininde toplum ile olan bu etkileşimi tüm topluluklara genelebilir bir olgu. ‘’Başlangıcı insanlık tarihi kadar eskilere uzanan din, tarihin her döneminde bireyleri ve toplumları etkileyen en önemli faktörlerden birisi olmuştur. Öyle ki, tarihsel süreçte dinsiz bir topluma rastlanmamıştır.[1] Lakin din varlığının genellenebilirliği gibi bir işlevselliğe ya da bir kabul görürlülüğe sahip değildir. Nitekim toplumların boşluktan kurtulmaya, yaşadıklarını anlamlandırmak için oluşturmaya başladıkları dinlerin işlevleri her zaman aynı değildir. Bu noktada soru oluşturabilecek bir nokta olan semavi dinlerin çıkış noktası tabi ki yalnızca insan zihni değildir tabi ki ancak dinlerinde bir etkilenme ve etkileme süreci olduğu göz önünde bulundurulmalıdır ki bu noktada evet dinler insanların zihinsel süreçlerinin de bir sonucudur. Ancak çok sonraları insan aklının bir kurtuluşu ve açığa çıkışı olan aydınlanma ile birlikte beklide ilk defa eleştirilmeye başlanan dine gelen eleştiriler bugünde eleştirel paradigma dediğimiz hayatımızı kuşatan iki ana akımdan biri olarak kabul edilen ve Marx ile anılan bu akım ile eleştiri başlıyor ve bu noktada dinin işlevine yapılan atıflar üst sınıf elindeki bir aygıt olarak eleştirilir ve din Marx’ın ‘’Din halkın afyonudur.’’ Sözüyle kendini ele verir. Bu söylemler ile ‘’[…] Bazı çevreler Marx’ı din karşıtı, tanrı tanımaz ya da ateist bir düşünür olarak değerlendirdiklerinden düşünürün felsefi ve siyasi görüşlerine pek sıcak bakmazlar.’’ Ancak kimi kesimlerde kendine destek noktası bulabilmişlerdir ve bu sözler Marx’ın gördüğü ancak muhafazakarlarca da hakikat olarak kabul edilen esas gerçeğin bir sosyolojik gözleminin sonucudur ve bu elbette ki herkesin eşitliğinin bir analiziydi.

Anlatıla gelen hikaye ye bir göz atalım.’’Latin Amerikada direnişçi bir papazı sorgulayan polisler, ‘’Ateist komünistlerle ne işin var?’’ diye sormuşlar. Papaz ‘’İnsanlar ateist ve müminler diye ikiye ayrılamazlar, ezenler ve ezilenler diye ikiye ayrılırlar.’’ Demiştir. Polisler , ‘’Ama onlar dine afyon diyorlar.’’ diye karşılık vermiş. Bunun üzerine papaz şu yanıtla polislere itiraz etmiştir. ‘’Bu dünyanın zenginliğini kendilerine alıp yoksullara öbür dünyanın nimetlerini bırakan zenginler dini afyon olarak kullanan gerçek kişilerdir.’’’’[2] Hikaye çarpıcıdır aslında nitekim gerçeğin kendisidir durum. Sözün aslında dini değil var olan koşullar ve sistemin bir eleştirisidir ve meselede tam da bu bağlamda değerlendirildiğine vurgu yapar. Evet Marx ‘’[…] Bir 19. Yüzyıl filozofu olarak ‘bir anlamda çağının tipine uygun olarak’ bilimi metafizik ve din ve metafizik karşısında da daha üst bir konuma yerleştirmekten kaçınmaz.’’[3] Ancak Marx analizleri ve çalışmaları ile Sosyoloji için bir başlangıç noktası ve bir referans kaynağı olarak belirtilmesine neden fikir ve çalışmalarından da anlaşılacağı gibi Marx bir din düşmanı değil  haksızlık düşmanıydı. O dinin belli kitlelerin sömürülme ideolojine alet edilmesine karşıydı ve düşmandı. Söylediği sözün tabiî ki bir başı ve devamı vardı o bunu  ‘’Din mutsuzluklar altında ezilen yaratığın son nefesi, kalpsiz bir dünyanın şefkati ruhsuz bir çağın ruhudur. Din toplumun afyonudur. Halkın gerçekten mutlu olabilmesi için sahte bir mutluluk olan dinin yok edilmesi gerekir.  ’’ içinde bulunduğumuz durumun vehimlerinin yok edilmesi gerekir. İçinde bulunduğumuz durumun vehimlerinin yok edilmesini istemek aslında bu vehimlere ihtiyaç duyulan durumun terk edilmesini istemektir.’’ Diyerek ifade eder Max. Açıkça belirttiği bu sözlere Ali Şeriati de yorumlarından birinde şöyle der. [4] ‘’Muhafazakar ve uyuşturucu şirk dinini kaldırıp yerine tevhid dinini ikame etmek için çaba göstermek bizim ve gelecekteki insanların insani sorumluluğudur. ’’[5] der. Ayrıca Şeriati mülk Allahındır sözünü de eleştirmiştir. ‘’Şeriati ‘’Mülk Allahındır’’ lafını şiddetle eleştiriyor. Şeriati’ye göre mülk halkındır. Şeriati imtiyazlı bir sınıfın ‘’Mülk Allahındır’’ diye halkı uyuşturduğundan, bütün malı ve serveti sahipliğinden ve bunun sonucunda da halkları yoksulluk içinde bırakıldığından bahsediyor.’’[6] Şeraitinin de belirttiği gibi mal Allah’a dolayısıylada Allah’ın yeryüzündeki temsilcilerine aitmiş gibi gösterildiğine de değinir. Bu dinin yalnızca amaçlarından birisi ve en önemlisidir. Bu bağlamda Marx’ın sözüne hak verir.

Gerçek anlamda sözü anlayanların hak verebileceği bir durumdur bu. Ancak kendini muhafazakar diye nitelendirip bu topluma vaaz ve nutuk verebilen kesimlerce eleştirilip bir de sosyolojik çerçeveyi ve sosyal hayatı tanımayıp yabancı olan kesimlere yanlış tanıtılması Marx’ın durumu ele alış bağlamından uzaklaştırıp gerçek anlamından uzaklaştırırlar. Bu aynı zamanda sosyolojik bilim dünyasına da bir önyargı oluşumuna neden olur. Oysa toplum ve insana dair her şeyi ele alan ve bunu objektif, dinden yalıtılmış bir şekilde yapan bu bilime olan soğukluk gerçegi görmeyi engelleyip haklılar için bir perde ve engel olacaktır. Dinle yaşayanların dini dolayısıyla da dini ellerinde bulunduran, etkileyen ve şekillendiren insan yaşamını eleştirmelidirler. Bu sosyoloji ve sosyal bilimcilerin yegane amacı ve yöntemidir. Bu bağlamda ne Marx dinsiz nede sosyoloji gibi bilimler din düşmanı değillerdir. Aynı zamanda dinlerde bilim için karşıt birer konum tutunmazlardır.

 

 

[1] Din Dilimleri akademik Araştırma Dergisi IV (2014), Sayı 2 ‘’Din ve Toplum İlişkisi Üzerine Bir Genelleme’’ Ulaşım Tarihi; 01.03.2015, Saat 19.50 (web.edu.tr/…/Kurtul.Gulenc_Din.HalkınAfyonumudur?)

 

[2] DEUFelsefe sempozyumları ‘’Aydınlanma ve Din’’ Kurtul Gülenç: Din Halkın Afyonu mudur? Web.dev.tr/…/Kurtul.Gulenc_Din.Halkın.Afyonudumudur ulaşım tarihi 12.03.2015/21.20

 

[3] DEUFelsefe sempozyumları ‘’Aydınlanma ve Din’’ Kurtul Gülenç: Din Halkın Afyonu mudur? Web.dev.tr/…/Kurtul.Gulenc_Din.Halkın.Afyonudumudur ulaşım tarihi 12.03.2015/21.20

 

[4] Web.deu.tr

[5] Dersvekuram.blogcu.com/dine_karsi_din/10012547

[6] Dersvekuram.blogcu.com/dine_karsi_din/10012547

 

Canan Peltek

YAZARIN SON YAZILARI
Din Toplumları - 16 Mart 2015
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 32 YORUM
  1. Anonim dedi ki:

    Cumle gecisleri belirgin, redaksiyon daha sahih olsaymis daha iyi olurmus ancak yaklasim bicimi ve algi gayet ileri bir konum teskil ediyor tebrikler..

  2. hasan dedi ki:

    Kalemine sağlık hocam çok güzel bir yazı olmuş tebrikler.

  3. Anonim dedi ki:

    “….ki bu noktada evet dinler insanların zihinsel süreçlerinin de bir sonucudur” ifadesine katılmadığım gibi aydınlanmaya yaptığın göndermenin de “aydınlanma” olarak adlandırılan felsefi programı tam olarak anlatmaığını düşünüyorum.

  4. Anonim dedi ki:

    Güzelmiş .

  5. Anonim dedi ki:

    Dini ancak bu kadar güzel anlatabilirdin emegine saglık Canan PELTEK

  6. canan peltek dedi ki:

    Yorumlar için teşekkür ederim
    Fazla da abartmicam kendimi, henüz acemi olduğumu belirtmeliyim. Yorumlarınızı dikate alacağım. Yapıcı eleştirileriniz için teşekkür ederim.

  7. hatip dedi ki:

    Merhaba.daha da tarihsel arka planin derinligiyle ele alabilrdinz.yuzeysel buldum biraz.ama yine de emeginze sağlik

  8. Anonim dedi ki:

    Okuduğuma değer bir yazı olmuş. Kalemine sağlık. ..

  9. aslı kandemir dedi ki:

    emegine saglık cnm gerçekten din ancak boyle guzell anlatılırdı tebrık ederim

  10. aslı kandemir dedi ki:

    canım verdigin emege saglık gerçekten din anck boyle guzl anlatılırdı tebrıkler daha nice guzel yazılara canan PELTEK

  11. canan peltek dedi ki:

    Teşekkür ederim canım. Yüreğine saglık seninde.

  12. sumeyye guvendi dedi ki:

    Genc kalemlere, fikirlere onculuk eden karl marx ve ali seriati zit iki insan olarak bilinse de bugun bizlere dinin toplumsal boyutunda isik tutmaktadir. İki ismi de en guzel sekilde degerlendirmissin, fikirlerin hic susmasin Canan Peltek, emegine saglik..

  13. Merve Karayılan dedi ki:

    Emeğine, kalemine, yüreğine sağlık sn PELTEK. Ilk deneyim ancak bu kadar mükemmel olabilir. Allah yolunu açık etsin..Kalemin bu kadar sağlam oldukça biz fazlasıyla seninleyiz…sağlıcakla kal..

  14. ilknur ilknur dedi ki:

    din toplumların afyonudur. ve bir toplumu yöneten tek olgu dindir.

  15. Anonim dedi ki:

    Sosyolojik olarak çok başarılı bir çalışma hazırlamışsınız, birer sosyolog adayı olarak biz arkadaşlarınıza bir ilham kaynağı olacağınızı düşünüyorum. Calismalarinizin devamını dilerim.

  16. Alaattin dedi ki:

    Sosyolojik olarak çok başarılı bir çalışma hazırlamışsınız, emeğinize sağlık. Sizin bu çalışmanız birer sosyolog adayı olarak biz arkadaşlarınıza bir ilham kaynağı olacağına inanıyorum. Çalışmalarınızın devamını dilerim.

  17. Baran dedi ki:

    Din tüccarlığının toplumsal ve tarihsel gelişîmi Marks ve şeriatinin fikirleriyle zenginleştirilmiş faydalı bir yazıydı Marks ve şeriati temelde farklı fikir yapılarında olmalarına rağmen yollarının aynı alana çıkmasının kanıtı gibi bir yazıydı..emeğinize sağlık teşekkürler

  18. zordar izol dedi ki:

    düşünsel alanda pek de birbirine yakın olmayan Marx ve Şeriati’yi din tüccarlığı konusunda bir arada harmanlamakla güzel bir yazı ortaya çıkmış…
    Ama dini masum ve günahsızmış gibi göstermek. Din kapitalistlerin, burjuvazinin, din adamlarının değil biz toplumun/halkındır şeklinde yorumlamak pek gerçekçi olmamış. Çünkü tarihsel bir analiz yaptığımızda din her zaman üssün altı sömürme amaçlı ortaya çıktığını söyleyebiliriz. (örneğin: peygamberler)
    saygılarımla…

    1. canan peltek dedi ki:

      Öncelikle teşekkür ederim ve haklısınız evet bu konuda size katılıyorum lakin benim vurgulamak istediğim asıl nokta şu ki dini bize karşı kullanan lakapitalistlerin yanı sıra buna bilinçsizce tamah eden birde buna çıkarı olsun olmasın kimi çevrelerce cahilce bir şekilde anlatılıyor olması. Kötülüğün ve kötü insanların varlıgı daima olacaktır ben asıl bilinçsizliğe sikkat çekmek istedim. Evet bu durumun sebepleri fazlasiyla cok nedenli ve yazinin haddi olmayacak kadar derin konular ve ben bu nokatada işi okuyucuya bırakiyorum. Buna dikkat cekmis olmaniz beni mutlu etti acikcasi.

  19. Baran HERDEM dedi ki:

    Öncelikle şunu belirtmek isterim yazın din toplumu üzerine düşünmekten çok Marx’ın dinlere bakışı yazısı olmuş. Yani aslında başlığı din toplumu yerine Marx ve Din olarak değiştirirsek her şey gayet yerine oturacaktır. Hatalarından ders çıkarıp bizlere daha iyi bilimsel yazılar sunarsın . Sosyolojik okuma ve yazma şevkinin devam etmesi dileğiyle …

    1. canan peltek dedi ki:

      Bilimsel olarak yazdıgım yazıya basit birşekilde hata olarak yorumlayip altini dolduramadan kinusmaniz sadece yorum yapmak icin yorum yaptiginiz anlamuna gelir. Yazimda Marx kadar Şeriat yede yer vediğimi toplum ile direkt alakali olarak ele aldigimi yaziyi okuduysaniz farketmissinizdir zaten.

  20. Baran HERDEM dedi ki:

    Yorum yapmış olmak için yorum yapmış olsaydım güzel yani tebrikler der geçerdim. Din toplumu diye başlık atarsanız bilimsel yazınıza insanlar bilimsel yazınızdan din toplumunu her açıdan farklı perspektiflerden ele almanızı bekler bende bu beklenti içerisinde okudum ve yorumladım. Okuduğum yazıda beklentim dışı bir akış söz konusu Marx ve dine bakışı üzerinden değerlendirme yapmışsınız. Yazıyı okuyan zaten bunu çok net görecektir ki eğer tebrikler güzel yazı olmuş diyenler size göre yazının hepsini okumuş ve analiz etmiş diğer taraftan olumsuz eleştiri yapanlarda sırf yorum yapmış olmak için yorum yapmış olarak algılıyorsanız şayet büyük algılama sorununa sahipsiniz. Benim sizin deyiminizle basit yorumum size bir ışık olabilirdi fakat siz yorumuma karşı olarak verdiğiniz cevapla eleştiriye ne derece kapalı olduğunuzu gösterdiniz. Eleştiri olmadan kendinizi geliştiremeyeceğinizi hatırlatmak durumundayım. Sağlıcakla kalmanız ve sakince kalmanız dileğiyle.

    1. canan peltek dedi ki:

      Sizden önceki olumsuz eleştirilere de yorum yaptım teşekkürlerimide sundum ben eleştirinizin samimiyetine inanamadığı belirtmek istedim. Eleştiriniz için teşekkür ederim ama hata olarak değerlendirmek atıp kestirmek bu noktadaki kararıma sebebiyet verdi. Sizden ricam değerlendirmelerinizde daha yapıcı bir dil kullanmaniz dir.

  21. Baran HERDEM dedi ki:

    Evet yorumlarınızı okudum ve şunu gördüm eleştirenlerden illa sizin düşündüğünüz gibi düşünmelerini isteyen bir tavrınız var. Israrla kestirip attığımı söylüyorsunuz oysa ki orada gayet açık bir şekilde ifade ettim başlıktan beklenen ile yazının akışı arasında fark var ve bu fark başlığın düzeltilmesiyle giderilebilir dedim bundan daha yapıcı ne olabilir bilmiyorum. Olaya sizden daha geniş açıyla baktığım ortaya koyduğum analiz ile gayet açıktır. Lütfen daha fazla egonuzun altında ezilmeyiniz. Bu işin içerisinde olmak istiyorsanız her eleştiriye karşı yazınızın bu denli gereksiz avukatlığını yapmak yerine yöneltilen eleştirilere kulak verip kendinizi geliştirmenizi öneririm. Emin olun size faydası dokunacaktır.

    1. canan peltek dedi ki:

      Öneriniz için teşekkürederim. Egoistlik olduğunu zannetmiyorum durumun. Ben eleştiri noktanıza noktanıza degil hata olarak değerlndirmenize takildim. Durumu ifade etmeme ragmen durumu kişilik boyutuna çekmeniz sevimsiz bir durum. Size bundan sonraki okumalarınızda daha açik fikirli olmayi ve kullandigiz kelmelerin cümlelerin dozajini da ayarlamaniz dileğiyle.

  22. Baran HERDEM dedi ki:

    Hata olarak değerlendirmesem, hata olmasa neden olumsuz eleştiri yapayım. Eleştiriyorum çünkü hata var bence bu dediğinizi kendiniz bile saçma buldunuz. İşi kişiselleştiren ben değilim hatalı olduğunuzu kabul etmeyerek üstüne bide yapılan yorumu basit olarak niteleyen sizsiniz. Ben sadece farkında olmanızı sağladım. Gayet açık ve hür bir biçimde fikirlerimi ifade ettiğimi düşünüyorum. Hata ve eleştirinin birbiriyle ilintili olduğunu idrak etmeniz dileğiyle .

  23. esat dedi ki:

    Eline diline sağlık çok güzel olmuş.Devamını dilerim.

  24. Engin güngör dedi ki:

    Olumlu ve destekleyici cümleler her düşüncenin yapısına uygundur. Düşüncemiz ne olursa olsun karşımızdakine olumlu ve destekleyici olarak aktarabiliriz. Sosyolog kimliklerimizin bekası için ayrıca bu noktanın önemli olduğunu da belirtmek isterim. Düşünen paylaşan, daha iyisini yordayıp bekleyen beklediğini ifade eden güzel eleştiren güzel insanlar toplumumuzun bizlere çok ihtiyacı var. Yazılardaki düşünen beyinleri gördüğümde nasıl huzur buluyorsam yorumlarda da aynı huzuru görmek istiyorum. Bu platform bizim arkadaşlar. Sağlıkla
    Kalın…

  25. Hasan Sarı dedi ki:

    Canan hanım edebiyat kökenli bir sosyolog olarak anlatım bozukluklarına zor tahammül ettim. Ancak din toplumlarına getirdiğiniz eleştirileri takdir ettim. Inananlar zulüm kendilerinden olduğunda görmezden geliyorlar genelde. Istikbal vaad eden bir dimağ. Yazınınızı geliştirmeye devam. Takipteyiz.

  26. mustafa yılmaz dedi ki:

    Öncelikle yazan’ımıza sonrada tüm okuyucu ve yorumlayanlarımıza gönülden teşekkürler.Düşüncenin tarihsel
    gelişiminde olduğu gibi bu yazı ve yorum sonuçlarındada görülüyorki insana ait ne varsa tam bir bütünlük arzediyor,farkı kişiler aynı olaylara farklı pencerelerden baksalar bile..

  27. Ayberk Binbir dedi ki:

    Marksist ayaktakımı,egemen sınıfı lanetliyor.Oysa,sınıflarda olmalıdır,egemen sınıfta…
    Egemenin belli aşamalarda sadece devlette olacağını ve bu egemenlik sönüp, halk da olağını söylüyorlar bu ise ayaktakımın iktidarıdır.Ayaktakımın deyimi ile,Artık egemen güç yok! Onu biz lanetliyoruz! tıpki hükmeden den tiksindiğimiz gibi…
    Marksizm,yeni bir aydınlık değil! yeni bir din! Bilhakiki dogmatik bir yapı. Dinleri,yeni bir din yaratarak çürüten papaz, işte o Karl Marx’tır.Asıl papaz budur…

  28. Anonim dedi ki:

    Yazı berbat hemen kaldırılmalı.
    …….

BİR YORUM YAZ