Göstergebilim

  • 14 Mart 2015
  • 553 kez görüntülendi.
Göstergebilim

Göstergebilim(semiology, semiotics)Göstergeleri ve gösterge sistemlerini inceleyen dal. Göstergebilim, *Saussure’ün yapısal dilbilimine çok şey borçludur ve 1970’lerde yapısalcılığın yükselişinin bir parçası olarak gelişmiştir.Özellikle •ideoloji konusunda çalışan sosyologlar -bilhassa Marksist veya feminist arka plana sahip olanları- açısından son derece çekici olmuştur.Gösterge kavramı Saussure’den (Genel Dilbilim Dersleri [Course in General Linguistics], 1916) alınmıştır.Gösterge, gösteren (maddi unsur, ses ya da kâğıt üzerindeki işaretler) ile gösterilenin (gösterenin ilişkilendirildiği kavram) birleşimi olarak değerlendirilir.Gösteren ve gösterilen, tıpkı bir kâğıdın iki yüzü gibi sıkı sıkıya bağlıdırlar. Saussure göstergelerin uzlaşımsal doğasına vurgu yapmıştır.Gösterge ile göndergesi arasında hiçbir zorunlu ilişki yoktur; bu ilişki daha çok toplumsal bir uzlaşmayla var edilir.Örneğin elimize “nergis”, çiçeğe de “el” diyebilirdik ve böyle bir durumda dünyada hiçbir şey eskisinden farklı olmazdı: Bu adlandırma, sadece bizim nergisin bir çiçek, kollarımızın bitiminde duran şeylerin de el olduğu konusunda uzlaşmamızın bir ifadesidir.Belirli bir göstergenin anlamı, sistem içindeki diğer göstergelerle ilişkisi çerçevesinde tanımlanmaktadır. Örneğin, “yukarı”nın anlamını “aşağf’nın anlamıyla ilişkisi içinde anlar ve birini diğeri olmadan tasavvur edemeyiz. Saussure’ün konuşma ve * d î 1 arasında yaptığı ayrım da oldukça önemlidir: Konuşma, bireysel söz-edimlerine gönderme yapar; dil ise söz-edimleri oluşturan göstergeler yapısına.Fransız yapısalcı edebiyat eleştirmeni Roland Barthes göstergebilimin en önde gelen savunucularından birisidir.Barthes’ın en önemli sosyolojik kitabı, görünüşte son derece masum olan Fransız popüler kültürünün çeşitli boyutlarını -örneğin, güreş ile biftek ve kızarmış patatesler- ideolojik içeriklerini açığa çıkaracak biçimde bir göstergebilimsel analizden geçirdiği Çağdaş Söylenler’ dir (Mythologies, 1957).Diyelim, yemek, bir dil veya kod olarak ele alınabilir. Yemeğin her parçası bir göstergedir ve göstergelerin birleşimini yönlendiren, toplumsal bakımdan uzlaşılmış kurallar vardır. Sözgelimi, bazı kültürlerde insanlar tatlı ile ekşi şeyleri bir arada yemezler. Barthes gösterge kavramını, modern mitler diye yorumladığı şeyleri analiz edecek biçimde geliştirmiştir. Tamamlanmış bir gösterge başka bir şeyin göstereni haline geldiğinde bir mit ortaya çıkmaktadır.Bir kartal resmi bir düzeyde kartalın resmiyken (basit bir gösterge), başka bir düzeyde Amerikan ulusunun kararlılık ve dayanıklılığını temsil edebilir.Benzer biçimde, farklı yemek biçimleri yalnızca beslenme dünyasının ötesine geçen bir anlam taşıyabilirler: havyar ve hamgurger, basit yemek seçenekleri olmanın çok ötesinde bir anlam yüküne sahiptir. Bu tür bir analiz genellikle biçimseldir; gösterge sisteminin nasıl işlediğini gösterir, fakat bu işleyişleri daha geniş toplumsal süreçlerle ilişkilendirmek açısından başka sosyolojik fikirlere gerek olduğuna kuşku yoktur.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ