Hasta Rolü

  • 14 Mart 2015
  • 1.787 kez görüntülendi.
Hasta Rolü

Hasta Rolü (sick role) Talcott »Parsons’ın yaygınlaştırdığı bir kavram.Parsons The Social System’de (1951), rahatsızlığın bedensel işlevsizliği kapsadığını,hasta olmanın ise -hasta teşhisi koyulan ve hasta kabul edilen anlamında- dört ayrı toplumsal beklenti tarafından yönetilen bir *rol olduğunu iddia etmiştir. Birincisi, normal toplumsal rol sorumluluklarından muaf görülme: Bu muafiyet herhangi bir otorite -çoğunlukla doktor- tarafından meşrulaştırılmalıdır. İkincisi, kendisine bakılmak zorunda olduğu anlamına gelen hasta olma durumundan kaynaklanan sorumluluk muafiyeti. Üçüncüsü, hasta olmak arzu edilmeyen bir şey sayıldığı için. hastaların iyileşmeyi istemeye mecbur edilmeleri; dördüncüsü ise, teknik açıdan uzman birinden yardım almaya çalışma ve iyileşmek için işbirliği yapma gerekliliğidir.Bu kavram, hasta olmanın toplumsal düzeyde düzenlenişine dikkat çekmektedir: Hasta insanların uyum göstermesini sağlayan mekanizmalar, sağlıklarına tekrar kavuşmaları için yapılan yardım ve yalnızca gerçekten hasta olanların normal sorumluluklardan muaf tutulacağı garantisi. Hasta rolü kavramı hastalığın içerdiği güdüsel faktörleri incelemek için araçlar da sunmaktadır.Aslında Parsons, bu güdüsel bileşenlerden dolayı (bu noktada Freudcu kuramlaştırmadan etkilenmiştir), hastalığın, sapkın eğilimlerin grup oluşturmasını, dayanışmasını ve başarılı biçimde meşruiyet iddialarında bulunmalarınıengelleyen, toplumsal sistem açısından işlevsel, özel bir »sapkınlık biçimi şeklinde değerlendirilebileceğini ileri sürmüştür.Bu kavrama yönelik eleştiriler, Parsons’ın hasta rolüne egemen olan beklentileri belirleyişinin evrenselliğini, hasta olmanın hangi dereceye kadar güdülendiğini, söz konusu modelin uzun süreli hastalıklar için uygunluğunu ve toplum açısından işlevsel olan şeylere karşı tutumunu sorgulamalardır.Her şeye rağmen hasta rolü kavramı sağlık ve hastalık konusundaki sosyolojik düşüncede merkezi bir yere sahip olmuştur ve önemi tahmin edilemeyecek derecede büyüktür.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ