İnsan Sermayesi Kuramı

  • 14 Mart 2015
  • 1.585 kez görüntülendi.
İnsan Sermayesi Kuramı

İnsan Sermayesi Kuramı (humancapital theory) Adam »Smith’in ücret farklılıklarını, farklı işler arasındaki net (dez)avantajlarla açıklamasının modern döneme özgü bir uzantısı. İşi öğrenmenin maliyeti net avantajın bir bileşenidir ve Gary S. Becker ile Jacob Mincer gibi iktisatçıların, başka şeyler eşit kalmak kaydıyla, kişisel gelirlerin insan sermayesine yapılan yatırımın, başka bir ifadeyle, birey veya grup olarak işçilerin eğitim ve yetişmeye verdikleri önemin miktarına göre değiştiği iddiasına dayanak oluşturmuştur. Başka bir beklenti de, insan sermayesine yapılan geniş ölçüdeki yatırımın emek gücünde, »iktisadi büyümenin vazgeçilmez öğelerinden olan vasıfa-dayah bir gelişme sağlamasıdır. İnsan sermayesi birikiminin ayakta kalması, örneğin 1- kinci Dünya Savaşı’ndan yenilgiy’e çıkan devletlerin ülkelerini hızla yeniden inşa etmeyi başarmalarını açıklamakta önemli bir etkendir.İnsan sermayesini ortaya çıkaran şey, tek tek işçilerin »verimliliğini yükseltmeyi başaran herhangi bir faaliyettir. Pratikte bunun başlıca örneği olarak ilk akla gelen şey tam zamanlı eğitimdir.İşçilerin gözünde insan sermayesine yatırım yapmak, hem doğrudan maliyet hem de eski kazançlara yayılacak bir maliyet demektir. İnsan sermayesine yatırım yapma kararlarını alan işçiler, gelecekte bekledikleri gelirin ve tüketim kalıbının cazipliği ile, o anda harcayacakları eğitim maliyetlerini ve erteledikleri tüketim olanaklarını karşılaştırırlar.Toplumun insan sermayesine yapacağı yatırımların getirileri de ilkesel olarak benzer bir şekilde hesaplanabilir.İktisat alanında bile, insan sermayesi kuramını eleştirenler, gelecekteki gelirin düzeyi ve insan sermayesi fikrinin özü gibi anahtar göstergeleri ölçmenin güçlüklerine dikkat çekmişlerdir.Kuşkusuz eğitime yapılan tüm yatırımlar, kendi başına, işverenlerin ya da piyasanın değerlendirebileceği bir verimlilik artışı garantisi sunmaz. Özel olarak da, hem işçi verimliliğini hem de »kariyerin önünün açılşmasına bağlı olarak ileride elde edilecek gelirin, insan sermayesi kuramının açıklama iddiasında olduğu fiili kazançlardaki farklara göre, totolojiye düşmeksizin ölçülmesi sorunu vardır. Yapılan ampirik incelemeler, kazançlarda görülen değişkenliklerin bir kısmı yeni öğrenilen’ hünerlere bağlanabilirse de, açıklanamayan değişkenliklerin oranının hâlâ oldukça yüksek olduğunu ve bu durumun, emek arzını oluşturan bireylerin verimliliklerinden ziyade, »emek piyasasının eksikli yapısı ile işleyişinin bir sonucu sayılması gerektiğini gözler önüne sermiştir.İnsan sermayesi kuramı, eğitim ve yetiştirme sosyologlarından kapsamlı eleştiriler almıştır. Aynı şekilde 1960’lı yılların Marksist yeniden doğuş döneminde, özellikle bu kuramın ilk çıkıp geliştiği yer olan ABD’de, burjuva »bireyciliğini meşru gösterdiği için saldırıya uğramıştır. İnsan sermayesi kuramı, ayrıca, işçilerden sahte-kapitalistler çıkararak ve ikisi arasındaki gerçek »çıkar çatışmasını yumuşatan sistemin kusurlarının sorumluluğunu bireylere yıkmakla suçlanmıştır. Öte yandan, özünde siyasal nitelikli olan bu eleştirileri bir kenara bırakırsak, insan sermayesi kuramının akılcı-mübadele kuramının bir türü sayılabileceğini ve bu niteliğiyle, sosyologların iktisadi fenomenlere bireyci açıklamalar getirmek gibi basmakalıp bir eleştirisine açık kaldığını söyleyebiliriz.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ