Karar Verme ve Karar Verme Teknikleri

  • 22 Mart 2015
  • 2.249 kez görüntülendi.
Karar Verme ve Karar Verme Teknikleri

            indir

             Karar verme,bir sorunun çözümüne ilişkin olası yollardan en uygun olanın seçilmesidir.Bu tanımdan yola çıkarsak karar vermeyi sorun çözme sürecinin içinde yer alan bir süreç olarak niteleyebiliriz.Karar verme zahmetli bir iş olması nedeniyle sresli bir süreçtir.Alternatifleri araştırmak,bulmak,her birinin yarar ve sakıncalarını karşılaştırmak zor ve stresli bir iştir.Karar verme amaçlara ulaşmak için ortaya çıkan sorun ve engelleri bertaraf etme işidir.Yani karar verme sorunlarla ve belirsizliklerle mücadele etme ve onları bertaraf ederek neyin nasıl ve ne zaman yapılabileceğini ortaya koymaktır.Karar süreci,örgütte değişiklik yapmak,bir çatışmayı önlemek veya çözmek,örgüt üyelerini etkilemek amacıyla kullanılır.Karar süreci yönetimin kalbi yani en önemli süreçlerinden birisidir.Yönetim süreçlerinin niteliği karar verme süreciyle yakından ilişkilidir.Çünkü diğer bütün süreçler karar verme ile örülmüş,bütünleşmiştir.Bu yüzden karar verme yöneticilerin en temel sorumluluklarından birisidir.

Karar Verme Düzeyleri

             Kararların niteliği,kurumun hiyerarşik yapmasına göre değişir.Genellikle üst düzeyde ilke kararları (stratejik) verilirken

Ortak kademelerde taktik kararlar alt kademelerde,teknik ve rutin karalar (operasyonel) verilir.Stratejik kararlar kurumun yönünü belirlemeye,operasyonel kararlar ise stratejik kararın başarıya ulaşması için gerekli adımların atılmasına yönelik olarak verilir.

Karar Verirken Uyulması Gereken İlkeler

  • Karar verme teknik bir iştir.Karar verirken bilgi toplanır,toplanan bilgiler yararlı hale getirilir,işlenir ve seçim yapılır.Bütün bu işler,bilinçli ve uzman olmayı gerektirir.
  • Karar verirken,amaçlara en az harcama ve fedakarlıkla ulaşmak ön planda tutulmalıdır.Özellikle alternatiflerin elenmesinde etkinlik,verimlilik ve karlılık ilkeleri daima göz önünde bulundurulmalıdır.
  • Karar veren yönetici aynı zamanda maddi ve insani kaynakları kullanabilme yetkisine de sahip olmalıdır.Aksi taktirde karar hayata geçirilemez,bir temenni olarak kalır.
  • Karar vermede geleceğe ilişkin tahmin ve bilimsel araştırmaların rolü büyüktür.Dolayısıyla yönetici,karar verdiği konuyla konuyla ilgili bilimsel çalışmalardan haberdar olmalıdır.
  • Karar vermenin etkili olabilmesi için öncelikle örgütsel yapının doğru kararı vermeyi ve peşinden ve etkili eylemin gerçekleşmesini sağlayacak şekilde olması gerekir.
  • Karar vermede zamanlama çok önemlidir.Zamanındam önce verilen kararlar çıkacak fırsatları kaybettirir,sonra verilecek kararların da faydası olmaz.Bu nedenle kararlar fırsatlardan yararlanarak verilmelidir.
  • Doğru karar vermek için nereye varılmak istendiği ve ulaşılmak istenilen amaç belirlenmelidir.
  • En kötü karar verilen karardan dönmektir.Bunu engellemenin yolu ise doğru karar vermeye çalışmaktır.
  • Kararlar sorun çıkarmaya değil çözüme yönelik olmalıdır.
  • Karar verirken tek yolu seçme dışında başka seçenek yoksa alınacak kararın yanlış olma olasılığı yüksektir.Bu gibi durumlarda kararı ya ertelemek ya da deneme mahiyetinde vermek çözüm olabilir.
  • Büyük bir karar verme durumu ile karşı karşıya kalınmadığı zaman,kararın küçük kararlara bölünerek alınmasında fayda vardır.
  • Karar verilirken karardan etkilenen kimselerinde söz sahibi olmaları gerekir.Yani karara katılım sağlanmalıdır.Karara katılım sağlanması ile her şeyden önce daha sağlıklı karar verebilir.Katılım,verilen kararın anlaşılmasında benimsenmesinde ve etkili bir şekilde uygulamaya konulmasında da önemli rol oynar.Ayarıca karara katılma,kurum üyelerinin örgütsel ve kurumsal amaç ve programlarla özdeşleşmesine yardım eder.Katılım olduğu zaman iş görenlerin yeniliklere karşı direnmesi de önlenmiş olur.
  • Karar verme durumunda işgörenlerin dikkat etmedikler veya çok şey bilmedikleri konularda onları karar verme sürecine katmamak suretiyle “önemli olan husus” muhafaza edilmelidir.
  • Ancak karara katılımın sakıncaları da olabilir.Özellikle katılımda alınan kalitesi düşebilir ve karar,örgütün asıl amaçları ile çelişebilir.Bu nedenledir ki katılımı sağlamak isteyen yönetici,karara katılmak üzere etkin bir grup oluşturulması ve verdiği karar ve çözümleri gruba nasıl kabul ettirebileceği üzerinde düşünmelidir.Kısacası yöneticinin katılımdan faydalanabilmek için katılımı da yönetmesi gerekir.
  • Karar verme sorumluluk almayı gerektirir.Çünkü karar verilen durum,zor ve herkesin çekindiği bir konu üzerinde olabilir.
  • Kararlar yönetici ve kurumlar için belirli riskler yaratabilir.Bu yüzden karar verirken ortaya çıkabilecek riskler de göze alınabilmelidir.
  • Kararları benimseyen kişiler olabileceği gibi benimsemeyen kişilerde olabilir.Kararın belirli kişiler açısından belirli bir getirisi olabilir.Bu yüzden karar vericiler etkilenmeye çalışılır.Bu gibi durumlarda karar verirken bağımsız olabilmek önemlidir.
  • Karar verirken pragmatik olmakta önemlidir.Geçmiş uygulamaların ve önceden kalıplanan geleceğin kıskacında karar vermek zor olabilir.Bu yüzden karar verirken pragmatik olmak yani yaşantı ve deneyimleri göz önünde bulundurmak gerekir.
  • Karar verirken ortaya çıkacak maliyet asgari düzeyde tutulmalı ve kararın en iyi sonucu vermesine çalışılmalıdır.
  • Uygulanmayan kararların hiçbir değeri olmaz.Bu yüzden verilen karar,zaman geçirmeden uygulanmaya konulmalıdır.Uygulamayı gerçekleştirirken tüm güçle kanalize olmak gerekir.
  • Karar verirken etik açıdan da dikkatli olmak gerekir ve bu çevrede verilen kararın doğru ve adil olup olmadığı,karardan kimin zarar ve fayda görebileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Karar Vermeyi Etkileyen Faktörler     

  • Algısal Engeller:Karar vericinin problemi veya problemi çözmek için gerekli bilgileri açık bir şekilde algılamasını etkileyen engellerdir.
  • Entelektüel Engeller:Sözlü ve yazılı ifade,çözüm üretme,lisanı kullanma,soyut düşünebilme gibi alanlardaki yetersizlikler bu türden engellerdir.
  • Kalıplanma:Kalıplanmış bir kişinin kendi kalıplarının dışında hareket etmesi ve düşünmesi zordur.Kalıplanmış kişi dıştan denetimli olması nedeniyle dış çevrenin onayını almak için davranır.Bu özellikler ise karar vermeyi olumsuz yönde etkiler.
  • Aşırı Koruyuculuk:Aşırı koruyuculuğun bir kurumda özgüven ve inisiyatif kullanma gibi özelliklerin gelişmesi zordur.Bu da yöneticilerin karar verme gibi inisiyatif gerektiren bir süreci gerçekleştirmelerini engeller.

                                                              Karar Verme Teknikleri

Vroom’a  göre dört farklı karar verme modeli bulunmaktadır: kişisel,danışmacı,grup ve yetki devrine dayalı model.Kişisel karar modelinde yönetici,çoğunlukla mevcut bilgilere veya kolayca sağladığı bilgilere dayalı olarak kararı kendisi verir.Danışmacı modelde ise yönetici,son karar yetkisini kendisine saklamakla birlikte karar verme sürecini astlarıyla paylaşır ve onlara danışır.Grupla karar verme modelinde sorunu grupla tartışan yönetici,yine grupla birlikte çözüme ilişkin karara varmaya çalışır.Yetki devrinde yönetici,karar verme yetki ve sorumluluğunu bir astına veya gruba verir.Kararı onlardan bekler.

Karar verirken izlenen diğer yaklaşımlar da aşağıdadır:

Geleneksel Yaklaşım:Karar verirken mantıksal neden,kişisel deneyim ve otoriterlerden yararlanmaya dayalı bir yaklaşımdır.

            Rasyonel Karar Verme:Genel amaçların,karar ortamındaki güçlerin ve koşulların dikkate alınması ile alınan

kararlardır.

Beyin Fırtınası:Değişik çözüm yollarını üretmek için yaratıcı bir karar verme tekniğidir.

Karar Ağacı Analizi:Karar ağacı analizi tekniğine göre her bir alternatifin avantajları ve dezavantajları belirtilir.Daha sonra en büüyk değere sahip olan alternatif seçilir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ