Medya’nın Toplumu Etkileme ve Yönlendirme Gücü

Sinan Karabıyık

Yazarın şu ana kadar yazılmış 5 makalesi bulunuyor.
  • 30 Kasım 2015
  • 1.332 kez görüntülendi.

medya

Medyanın bireyler, gruplar yani toplum üzerinde yapabileceği etkiler konusunda, birbirinden çok farklı, hatta kimi zaman birbirleriyle taban tabana zıt görüşler vardır. Bazı düşünürlere göre medyanın bireyler, toplum kesimleri ve toplum üzerindeki etkileri bilmeden, istemeden ve bir kasıt olmaksızın kendiliğinden oluşmaktadır. Fakat yapılan birçok araştırma sonucunda ortaya konan bulgular, bu durumun hiç de öyle olmadığını göstermektedir. Düşünürlerin iddialarının tam tersine olduğunu ve Medyada yapılanların genellikle bilinçli, amaçlı ve planlı bir şekilde gerçekleştirildiğini tüm açıklığı ile ortaya koymaktadır.

Araştırmaların bulgularına göre medya, durum belirlemede ve gerçekliği şekillendirmede çok etkin bir role ve güce sahiptir. Bu etkiler ise daha çok, medyanın mülkiyetini ya da kontrolünü elinde bulunduran kişi ya da kesimlerin ihtiyaçları, ilgileri, istek ve beklentileri doğrultusunda gerçekleşmektedir. Bu bağlamda Medya grupları, “Düzmece ya da propaganda amaçlı olaylar” veya “suni gündem” oluşturmada konusunda olayları ve gerçekleri kendi bakış açıları doğrultusunda şekillendirirler. Hatta kimi zaman belirlenmiş konulara dikkat çekip amaçlanan doğrultuda tepkiler yaratabilmek için istedikleri doğrultuda olayları çarpıtırlar.

Yani kısacası denilebilir ki, medya gerçekleri istismar etmek, olayları olduğundan farklı gösterip çarpıtmak (buna medyanın manipülasyon etkisi diyoruz) gücüne, en azından potansiyel olarak sahiptir. Modern medya araçları ve sosyal medyanın bu doğrultuda yadsınamayacak bir gücü vardır.

“Televizyon programlarının aile, eğitim, iş, yaş ve cinsiyet, doğum ve ölüm gibi birçok toplumsal gerçeklikler konusunda deforme edici etkileri vardır. TV programlarda sergilenen mesajların toplumdaki suç işleme eğilimlerini tahrik edici ve şiddet olaylarını arttırıcı doğrultuda etkileri televizyon ile ilgili olarak gerçekleştirilen “içerik analizleri” ve “kanaat-davranış Araştırmaları”nda açık bir şekilde ortaya konmaktadır” (Arslan, 2002-2005, s.2 ). Medya’nın toplum ve kültür zerindeki etkisini anlamak açısından medya ya ilişkin bazı kavramları irdelemek gerekmektedir. İletişim, alıcı ile gönderici arasında gerçekleşen bir ilişki, olayıdır. Bu ilişkiler bir karşılıklılık esasına dayalı olduğu için, konuya bir toplumsal etkileşim olayı olarak da bakılabilir. Medyanın etkileri incelenirken hem göndericinin hem de alıcının özellikleri dikkate alınmak zorundadır.

Medyanın tüm insanlar üzerindeki etkileri elbette aynı değildir. Bireylerin psikolojileri, kültürleri, zekâ seviyeleri, dini inançlar gibi faktörler göre medyanın insanlar üzerindeki etkinin türünü, şeklini ve şiddetini belirlemede belirli ölçüde farklılıklara neden olmaktadırlar. Yine verilen mesajların kaynağı da, yaratılabilecek etkilerin niteliği ve şiddeti üzerinde belirleyici rol oynayan bir başka önemli etkendir. Örneğin, alanında otorite ve güvenilir kaynaklara dayalı mesajlar, güvenilir olmayan kaynaklara dayalı mesajlardan çok daha etkili olmaktadır.

Medyanın bireylerin bilgi, kanaat, tutum, duygu ve davranışları üzerinde büyük oranda bir etkileme gücüne sahip olduğunu söyleyebiliriz. Yalnızca bireyler değil, onların yanı sıra toplumsal gruplar, organizasyonlar, toplumsal kurumlar, kısacası bütün toplum ve kültür medyanın gücünün etkileme alanının sınırları içerisindedir, medyanın toplumda tek tek bireyleri, toplumsal grupları ve genel olarak toplumu etkileme gücü yadsınamayacak ölçüde oldukça fazladır.

Son tahlilde şunu söylemek mümkündür ki; medya araçları ya da sosyal medya aracılığıyla bizlere iletilen kimi zaman görsel kimi zaman işitsel olan mesajları algılama özgürlüğüne çoğu zaman sahip olmamakla birlikte mesajları alıcı konumunda bulunan bizlerin olabildiğince seçici davranmamız ve haber kaynaklarını göz önünde bulundurarak mesajları karşılaştırmalı olarak değerlendirip doğru olan bilgiyi edinebilme özgürlüğüne sahibiz. .

 

Muhammed Sinan KARABIYIK

 

Kaynak: 

Arslan, A. “Medyanın Birey, Toplum ve Kültür Üzerine Etkileri”, Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, Cilt:1, Sayı:1, Yıl:2002-2005

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 1 YORUM
  1. İsmail dedi ki:

    Tekrara düşmüşsünüz yazınızda .

BİR YORUM YAZ