Panoptikon

  • 15 Mart 2015
  • 1.015 kez görüntülendi.
Panoptikon

Panoptikon (panopticon) İlk kez 1791 ‘de Jeremy »Bentham tarafından, hapishaneler, akıl hastaneleri ve çalışmakampları gibi kamusal kurumlarda gözetleme amacıyla kullanılacak bir “kontrol evi” fikrini betimlemek için ortaya atılmış bir terimdir. Panoptikon, merkezi bir kontrol kulesi etrafında inşa edilmiş, hem kontrol memurunun hem de orada tutulan insanların sürekli gözetlendiği, açık tek “hücrelerden oluşan daire şeklinde bir yapıydı. Michel »Foucault Hapishanenin Doğuşu (Discipline and Punish, 1975) adlı kitabında bu fikri uzun uzadıya tartışır ve panoptikonu, bir görünürlük alanı yaratması nedeniyle bir iktidar aygıtı olarak tanımlar. Foucault’a göre, panoptikon, gözetim altında tutulanların her zaman görülebildiklerinin bilincinde olmalarını sağlaması yüzünden otomatik bir iktidar işlevi görmektedir.Bireyler, sürekli gözetimin sonucunda, bir yandan iktidar ilişkisinin kendisini bireydışılaştıran, öbür yandan ona maruz kalanları bireyleştiren bir kişisel-olmayan iktidar ilişkisinin tuzağına düşerler. Foucault bunu, gözetimin genişlemesi, hiyerarşi, disiplin ve modern toplum sınıflandırmaları içindeki temel gelişme -ve metafor- sayıyordu.Bireyler bu gelişmenin sonucunda, kişisel olmayan kurumların düzen ve denetimine her gün biraz daha fazla bağlı hale geleceklerdi. Foucault’nun tartıştığı haliyle panoptikon fikri, son zamanlardaki »bakış kuramları içinde de önemli ve etkin bir yere sahip olmuştur.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ