Sömürgeciliğin Keşif Kolu:Oryantalizm

Habibe Kulle

Yazarın şu ana kadar yazılmış 6 makalesi bulunuyor.
  • 27 Aralık 2015
  • 1.137 kez görüntülendi.

oryantalizm resim

 

Geçmişten beri Batının söylediği çok güzel bir şekilde ezberlettiği bir senfonisi var, Oryantalizm. Nedir bu bir türlü anlayamıyoruz. Kim yapıyor bu Doğu algısından kaynaklanan mefhumun okumasını, neye göre okuyor, doğrusu akıllarda bir soru işareti. El cevap “İtalya’yı çizme biçimine koyanlar kimse” onlar söylüyor. Yaptıkları şey basit parmaklarıyla önce Doğuyu işaretliyorlar arkasından Batıyı tanımlıyorlar. Kendilerine göre bölüyorlar, yakın doğu, uzak doğu, orta doğu. Herkes de kabul ediyor demiyorlar size göre orta doğu bize göre yakın doğu. Sonra batı mefhumu konuşmaya devam ediyor verip veriştiriyor, sonra tüm bunları kendi angajmanında isimlendiriyor, Oryantalizm. Şimdi neymiş bu Oryantalizm yakından bakalım.

Oryantalizm Edwart Said’in tanımıyla Doğuya ilişkin ideolojik ön yargılar ve perspektiflerin hakim olduğu düzenlenmiş yazı,vizyon ve araştırma tarzıdır. O tüm düşünce ve araştırma alanı tarafından ifade edilen Doğu imajıdır. Said tanımını daha da derinlere indirerek açık ve gizli oryantalizmden bahseder. Gizli oryantalizm belirsiz, doğunun ne olduğuna dair belirsiz bir kesinliğe sahip anlayış. Bir örnekle açıklamak gerekirse aklımıza ilk gelen isim Montesguieu , hani doğuyu hiç görmeyip ona Doğu Despotizmi diye hitap eden ünlü düşünür. Açık oryantalizm ise gizli oryantalizmin söz ve eylem ile ifade edilen şeklidir. Tabi bunlar oryantalist tanımlardan sadece biri. Oryantalizme tanım olan malzeme ise bellidir, Batının Doğuyu jeopolitik, ekonomik, sosyolojik, psikolojik, vb. yönden ele alıp bunların temelini dayandırdığı İslam olgusu. Tabi bunun için Batıya müteşekkiriz!

Şimdi de Oryantalizmin tarihine bir bakalım:

İlkçağ da bize kapısını açan Antik Yunanın bir miti oluyor. Mitolojiye göre sarı bir boğa kılığına giren Zeus, Europa’yı Girit adasına kaçırmıştır. Europa bir gece öncesinde kendisi için iki kıtanın kavga ettiğini görür. Bu topraklar Asya ve karşısı(Süphan Dağları) olduğu söylenir. Galip gelen Doğudur. Medeniyet ilk Doğuda yeşerir, ta ki Avrupa’nın barbarlara 0karşı örgütlenmesine kadar. Ortaçağa gelince güneşin ışıkları Medine’den yükselir. Hz. Muhammed’in(s.a.v.) hicreti ve Hıristiyanlığın kilise çanlarına karşı, okunan ezan sesleri. Arkasından Konstantinopolis’in alaşağı edilmesi ve yerinde yükselen Ayasofya’ya karşı, Selimiye Camii. Arkasından gelen 18. Yy Aydınlanma Çağı. Sezai Karakoç’un Alınyazısı Saati adlı şiirinde zikrettiği gibi tersinden okunan Tevrat hükümleri, karaya boyanmış mezmurların tarihe karışıp İslam’ın Hıristiyanlıktan üstün olduğunun haykırıldığı çağ. Batının oryantalist okumasına da üçüncü ögesini-iktidar-  eklediği çağ. Foucault’un ifadesiyle bilgi-söylem-iktidar üçgeniyle karşımıza çıkan Oryantalizm.19. yy ve Oryantalizmin yeni ismi Silves Sacy,1922 Asya Derneğinin ilk başkanı. Oryantalizmdeki rolüne gelince, Sacy oryantalizm ile yönetim arasında bilimsel gelenek anlayışı ile köprü kuran kişidir ve işte günümüzün dünü 20. Yy. Bu yüzyılın aktörleri belli, İngiltere’nin ödünç verdiği dünya liderliğini elinde tutan ABD ve karşı tarafta devrimin doğurduğu çocuk Rusya. Ortaya çıkan manzara kapitalizmin açlığı, ileri boyutta bir sömürgecilik yarışı, ABD’nin yeniden yapılandırma projeleri ve dahası. Sonuç Doğu için yeni bir trajedi ve arkası kesilmeyen yapbozlar. Şimdi tarih sahnesi bizde yani 21.yy. Oryantalizm bu sefer özünü buluyor. İki okumayla karşımıza çıkıyor, ilk okuma Doğuyu merkeze alıp Doğunun ideolojik tanımını yeniden yapıyor, Batının kendisine de çeki düzen veriyor. İkinci okuma Batı merkezli Oryantalizm ve onun yeni sloganı İslami terörizm. Karşımıza çıkan ise resmedilmeye devam edilen insanlığın en acı tablosu…Oryantalizm.

Tabi tüm bu mevzu bahis durum Batının fırça darbeleri ve Frenk şairlerinin okumalarının eseri. Doğunun cevabı ise belli:

İşte Frenk şairinin gördüğü şark!
İşte dakikada 1.000.000 basılan kitapların şark`ı!
Lakin ne dün ne bugün ne yarın böyle bir şark yoktu,olmayacak!

…O tablonun tamamlanmaması dualarımla.

Habibe KULLE

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 1 YORUM
  1. Anonim dedi ki:

    oryantalizmi daha geniş çerçeveden ele alsaydınız keşke. mesela ooryant- oryantal- oryantalizm. buralarda kimsenin budur diyemediği kavram nedir bunun Türkçesi?

BİR YORUM YAZ