Toplumlarda Akrabalık

Nil Özdurdu

Yazarın şu ana kadar yazılmış 9 makalesi bulunuyor.
  • 17 Şubat 2016
  • 1.151 kez görüntülendi.

image

Her toplumun akrabalığı algılayış ve yorumlayış tarzı farklı boyutlar içermektedir.Kültür etkeninin bunda büyük payı vardır.Ayrıca yaşam kalitesine,eğitime,yaşam alanına bağlı olarak da bu algılayış tarzı değişebilmektedir.Bireyin biyolojik olarak sahip olduğu akrabalığın sosyal boyutu da büyük önem taşır.Sosyal bağın kuvveti toplumdan topluma değişebilmektedir.Her ne kadar adaptasyonun temel şartı çoğalma olarak görülse de saydığımız etkenler göz ardı edilemeyecek derecede etkisini göstermektedir.
Kimi toplumlarda bağlar oldukça kuvvetliyken,kimi toplumlarda daha bağımsız bir hayat sürülüyor.
En basit haliyle geleneksel ve modern toplumları karşılaştırdığımız an bariz farklılıklar görebiliriz.Bir de geleneksel toplumdaki halkların her birinin kendi içlerindeki bağları incelediğimizde ve bunun aynısını modern toplum için yaptığımızda ne kadar da geniş ve hepsini tam anlamıyla kavramanın mümkün olmadığı algılayışlar göreceğiz kim bilir?
Kültürün bir ve belki de en önemli parçası insanoğlu genetik bağlara sahip,bu su götürmez bir gerçektir fakat akrabalığın bize kazandırdığı bir de sosyal-duygusal bağ vardır.Duygusal bağ; birlik beraberliğin,grup içi bağlılığın güçlenmesinde,bireylerin birbirine kenetlenmesinde hatrı sayılır etkiye sahiptir.Bu etkenin kuvvetinin toplumdan topluma farklılık göstermekte olduğunu biliyoruz.Buna bağlı olarak da akrabalığın çağrışımı her kabilede,her halkta,her toplumda farklılıklar gösterebilmektedir.
Edgerton’ın “Hasta Toplumlar” adlı eserinde de bu konuya dair kıymetli ve bir o kadar da ilginç bilgilere yer verilmekte.Kitaptan örnekler vererek yazımı genişletmek isterim.
Mesela bahsedilen Sirionó ve Duddies Branch halkını konumuza bağlı olarak ele alalım:
Sirionó halkındaki bencil bireysellikten bahsediliyor kitapta.Bunda girişte bahsettiğim gibi yaşam alanının,koşulların büyük etkisi olduğunu düşünüyorum.Gıdanın kısıtlı olması,fiziki şartlara yenilmişlik doğal olarak bireyselleştirmiş halkı.
Duddies Branch halkında ise birbirleri ile nadiren konuşmalarına rağmen bağların çok kuvvetli olduğuna değinmiş yazar.Kendileri dışında,yabancılara da aynı sevgiyi beslemekten çekinmediklerinden söz ediliyor.Duddies Branch halkının da refah seviyesinin yüksek olduğu söylenemezdi fakat sağlıklı koşullar altında yaşayan çoğu topluma göre bağlılıkları çok daha fazlaydı.
İşte sadece iki örnekle bile geniş farklılıklar algıladık.
Her toplumda farklı olan akrabalığın yeri bizde nasıl?Bilirsiniz,Türk halkında bağlar kuvvetlidir,hem de fazlasıyla.Hatta akrabamız olmayan insanlara bile bazı toplumların akrabalarına olan bağından daha fazla bağlıyızdır.Peki,geçen günler bu bağları köreltiyor mu yoksa güçlendiriyor mu?Her toplumun etno-merkeziyetçiliği reddederek önce kendisinde sonra da diğer toplumlarda bu konuyu sorgulaması gerektiği kanaatindeyim.
Bakalım yaşanan olaylar,gelişen teknoloji,değişen hayat şartları bu bağları nasıl etkiliyor?
Bu süreci öncelikle sosyal antropologların,sosyologların daha sonra da kendisini sorumlu hisseden herkesin incelemesi,bu mesele üzerine düşünmesi gerekiyor.İlerleyen zamanlarda bu konuda ne konuşulacağını ise geçen zaman,değişen şartlar belirleyecek.

Kaynak: Robert B. Edgerton-Hasta Toplumlar 1-2. Bölümler

Nil ÖZDURDU

YAZARIN SON YAZILARI
Pre-Endüstriyel Toplumlar - 4 Ağustos 2016
Devrilmez Yeşilçam - 15 Haziran 2016
8 Mart Sadece 24 Saat - 4 Mart 2016
Toplumlarda Akrabalık - 17 Şubat 2016
Edebi Sosyoloji - 3 Şubat 2016
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ