Yaşam Güç Olabilir

  • 14 Mart 2015
  • 438 kez görüntülendi.
Yaşam Güç Olabilir

Yaşam Güç Olabilir*

…13-19 yaş arasındasınız. Başkaldırıların ve macera arayışlarının dönemi olan bu yaşlar aynı zamanda pek çok üzüntü ve problemle de doludur: Kazanma, beğenilme, okulda başarılı olma, ailenizle iyi geçinme, zorlanmalarla baş etme ve yaşamınız hakkında önemli kararlar alma için yoğun baskılar vardır. Bu streslerin çoğundan kaçınılabilir ama bunlar için endişelenmek de çok doğaldır. Ancak dikkatli olunması gereken, sizin aşırı üzüntü, umutsuzluk ve değersizlik hissedip hissetmediğinizdir. Siz böyle hissetmiyor olabilirsiniz de arkadaşınız bu şekilde hissediyor olabilir. Bunlar ve diğer uyarı belirtileri bir ruh sağlığı problemine işaret edebilir. Bu broşür size, ruh sağlığı ile ilgili olarak, ne zaman gerçek bir problem olduğunun nasıl bilineceği ve bu problemle ilgili olarak neler yapılabileceği ve nereden yardım alınacağı hakkında bilgiler vermektedir.

Soru: Ben iyiyim. Arkadaşlarım da iyiler. Öyleyse bunları neden bilmem gerekiyor?

Cevap: Ruh sağlığı sorunları her insanın başına gelebilir. Yaş, ırk, din ya da aile tipi, meslek, eğitim ya da gelir düzeyinin bir etkisi yoktur. Şimdi öğrendikleriniz, daha sonra sizin ya da bir tanıdığınızın işine yarayabilir. Ruh sağlığı sorunları gerçek sorunlardır; ruh sağlığı sorunları olan kişilere yardım edilebilir ve yardım edilmesi gerekir. İşte bu bilgileri paylaşarak insanların korkularını ve bilgisizliklerini azaltmaya yardımcı olabilirsiniz.

Soru: Ruh sağlığı nedir?

Cevap: Ruh sağlığı, yaşam olayları karşısında nasıl hissettiğiniz, düşündüğünüz ve davrandığınızdır. Ruh sağlığı, kendinize, yaşamınıza ve çevrenizdeki insanlara nasıl baktığınızdır; tercihlerinizi nasıl değerlendirdiğiniz ve seçimlerinizi nasıl yaptığınızdır. Ruh sağlığı, stresle başa çıkma, diğer insanlarla ilişki kurma ve karar vermeyi de içerir. Sağlığınızın fiziksel yönleri gibi ruh sağlığınız da siz yaşlandıkça değişir.

Ruh sağlığı, genel olarak, iyilik halinden iyi olmamaya ve hatta kötü olmaya kadar değişebilir. Bir kişinin ruh sağlığı da bu şekilde değişiklik gösterebilir; bazen kişi daha sağlıklı olabilir bazen de problemleriyle başetmede yardıma ihtiyaç duyabilir. Her insan yaşamının herhangi bir döneminde ruh sağlığı ile ilgili bir sorun yaşayabilir.

Soru: Ruh sağlığı sorunları nelerdir?

Cevap: Ruh sağlığı sorunları gerçek sorunlardır. Bunlar, düşüncelerinizi, bedeninizi, duygularınızı ve davranışlarınızı etkiler. Uzmanlar tarafından bu sorunlara verilen adların bazıları şunlardır:

·        depresyon

·        manik-depresif bozukluk

·        dikkat eksikliği- hiperaktivite bozukluğu (ADHD)

·        kaygı bozuklukları

·        yeme bozuklukları

                                      *   şizofreni

·        uyum bozuklukları

Bu bozukluklar sadece geçici dönemsel sorunlar değillerdir; bunlar gerçekten kişinin yaşamına zarar verebilirler. Ruh sağlığı sorunları ciddi olabilir ve okul başarısızlığına, arkadaş kaybına ya da aile sorunlarına yol açabilir.

Soru: Bu sorunların nedenleri nelerdir?

Cevap: Çocuklarda ruh sağlığı sorunları biyolojik yapılarından, çevreden ya da her ikisinden kaynaklanabilir. Genç insanlar şiddete, kendileri için önemli birinin kaybına, istismara ya da ihmale maruz kalırlarsa büyük bir ihtimalle ruh sağlıkları tehlike altındadır. Başka risk faktörleri de ırk, din, cinsel yönelim ya da ailenin geliri nedeniyle sürekli itilme duygusu ile ilgilidir.

Okullar, aileler ve toplumlar, çocukları bu aşırı stresli çevresel faktörlerden koruyarak bazı ruh sağlığı sorunlarını önleyebilirler. Sorunlar ortaya çıktığında vakit geçirmeden yardım alınırsa, onların daha da kötüleşmeleri önlenebilir.

Ruh sağlığı sorunları sizin hatanız değildir. Bu, sizin zayıf ya da başarısız olduğunuz anlamına gelmez. Bu tür sorunlarınızın olması sizin çabalamadığınız anlamına da gelmez. Nedeni ne olursa olsun önemli olan yardım almaktır.

Soru: Bir ruh sağlığı sorununun uyarı niteliğindeki bazı belirtileri nelerdir?

Cevap: Muhtemel bir soruna işaret eden pek çok farklı belirti vardır. Bunların bazıları aşağıda listelenmiştir. Bu belirtilerin sizde ya da arkadaşlarınızda olup olmadığına dikkat edin.

Duygular rahatsızlık veriyor mu? Örneğin,

·                    makul bir neden olmadan aşırı üzüntü ve umutsuzluk duyma, bu duygulardan kurtulamama

·                    çoğu zaman öfkeli olma, fazla ağlama, ya da olaylara gereksiz tepkide bulunma

·                    değersizlik ve suçluluk duyma

·                    diğer çocuklardan daha fazla kaygılı ve endişeli olma

·                    önemli birinin ölümü ya da kaybı sonrası yaşanan olumsuzluğu atlatamama

·                    aşırı korkma-açıklanamayan korkular ya da diğer çocuklardan daha fazla korkma

·                    sürekli fiziksel sorunlarla ya da görünümle ilgilenme

·                    zihninizin sanki kontrol ediliyor olması ya da kontrolünüz dışında olması

 

 

 

  Eskisinden farklı mısınız? Örneğin,

·                    okul durumunuzun bozulması

·                    genellikle hoşlandığınız şeylere artık ilgi duymama

·                    uyku ya da yeme alışkanlıklarınızda açıklanamayan değişimler

·                    arkadaşlarınızdan ya da ailenizden kaçma, hep yalnız kalmak isteme

·                    çok fazla hayal kurma

·                    sanki yaşamla başedemeyecekmişsiniz gibi hissetme ve intiharı düşünme

·                    sizinle ya da hakkınızda konuşan, açıklayamadığınız sesler duyma

Kendinizi sınırlanmış buluyor musunuz? Örneğin,

·                    zayıf konsantrasyon-doğru dürüst düşünememe ya da dikkati toplayamama

·                    yerinde duramama ya da dikkati odaklaştıramama

·                    zarar görmekten, başkalarına zarar vermekten ya da “kötü” bir şey yapmaktan korkma

·                    yıkanma, eşyaları temizleme ya da tehlikeden kaçınma için belirli davranışları yüzlerce kez yapmak zorunda hissetme

·                    kafanızdaki yarış halinde ve izleyemeyeceğiniz kadar hızlı düşünceler

·                    sürekli kabuslar görme

Size sorun yaratan davranışlarda bulunuyor musunuz?

·                    alkol ve ilaç kullanma

·                    çok miktarda yemek yeme ve sonra bunları kusmaya çalışma ya da kilo almamak için müshil ilacı ya da lavman kullanma

·                    zayıf olunduğu halde takıntılı bir şekilde diyet uygulama ve egzersiz yapma

·                    sürekli olarak başkalarının haklarına saldırma ya da başkalarını önemsemeden yasaları ihlal etme

·                    yaşamı tehlikeye sokabilen şeyler yapma

Soru: Yardımlar nelerdir?

Cevap: Ruh sağlığı sorunları acı vericidir. Fiziksel bir yaralanma kadar (ya da daha fazla) zarar verebilirler. Eğer bir ruh sağlığı probleminiz varsa, doğru yardımı ne kadar erken alırsanız o kadar erken kendinizi iyi hissedersiniz.

 

Yardım edebileceklerden bazıları:

·        danışma

·        aile tedavisi

·        grup tedavisi

·        kriz merkezi

·        davranış tedavisi

·        özel kamp programları

·        ilaç tedavisi

·        ayakta tedavi

·        eğitim programları

·        özel hoca

Size yardım edecek insanlar sizi ve aile durumunuzu anlayacaklardır. Sorunlarınızın yanısıra güçlü yanlarınız hakkında da konuşacaklardır. Size ve duygularınıza saygı göstereceklerdir.

Soru: Nasıl yardım alabilirim? Cevap: Konuşabileceğiniz güvendiğiniz bir yetişkin bulun. Bu yetişkin ana-babanız, akrabanız, arkadaşınız, komşunuz, öğretmeniniz, spor hocanız, aile doktorunuz olabilir. Bir yetişkinden yardım isteyin. Yardım istediğiniz yetişkin yardımcı olamazsa yardım edecek bir başkasını bulun.

Ruh sağlığı konusunda eğitim almış bir uzmandan yardım almaya karar verirseniz şu kişilere başvurabilirsiniz:

·               aile doktoru

·               psikolog

·               psikiyatrist

·               sosyal çalışmacı

·               okul danışmanı

·               özel eğitim öğretmeni

·               hemşire

 

 

 

 

Bu uzmanların çalıştıkları yerler:

·               klinikler,özel muayenehaneler

·               okullar

·               sosyal servisler

·          halk ruh sağlığı merkezleri

 

Soru: Bir arkadaşımın ruh sağlığı sorunu olduğunu düşünürsem ne yapmalıyım?

Cevap: Arkadaşınızı güvendiği bir yetişkinle konuşmaya teşvik edin. Eğer o istemezse siz güvendiğiniz bir yetişkinle konuşmalısınız. Eğer arkadaşınız intihar etmekten söz ediyorsa hemen bir yetişkinle konuşun. Onu kendi haline bırakmayın.

Bunlara rağmen sorun devam edebilir. Arkadaşlığınızı sürdürün. Diğer bir insanın duygularını dinleme ya da anlama önemlidir. Arkadaşınızın suçlanmaya ya da utanmaya ihtiyacı yoktur. Onun sizin arkadaşlığınıza ihtiyacı vardır.

“Center for Mental Health Services”in broşüründen çeviren Yrd. Doç.Dr. Zehra Y. Dökmen

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ